لێکۆڵینەوە: بازاڕی تایبەتمەند و گەشەی کەرتەکان لە باکوری عێراقدا

12 Sep 2017
image

پوختە

عێراق و بەتایبەتی باکوری عێراق، دەوڵەمەندە بە سەرچاوەی کشتوکاڵی. بەڵام لەم ساڵانەی دواییدا، بە شێوەیەکی بەرچاو پشت بەسترا بە کەرتی نەوت بۆ بزواندنی گەشەکردن. لە ساڵی 2014 دا و بەهۆی خراپبونی باری ئاسایش و ململانێکانەوە لە عێراقدا لەگەڵ دابەزینی بەرچاوی نرخی نەوت لە جیهاندا، پاشەکشەیەکی توند و گەورە لە ئابوری ئەم وڵاتەدا ڕوویدا. حکومەتی عێراق و حکومەتی هەرێمی کوردستان دووچاری قەیرانی توندی ئابوری بوونەوە لەکاتێکدا ملیۆنان ئاوارەی عێراقی و سوریی پشتیان بە پشتیوانیە مرۆییەکان بەستبوو.

لەڕێی بەرنامەی بەدەنگەوەچوونی قەیرانی عێراق و هەستانەوە (ICRRP) بەرنامەی نەتەوەیەکگرتوەکان بۆ پەرەپێدان (UNDP) هاریکاری لە بەدەنگەوەچوونی قەیرانیش و چاکبونەوەی ئابوری دەکات، هەروەها بەدووی برەودان بە پەرەپێداندا دەگەڕێت لەڕێی بنیادنانی چێوەکارێک توانای هەستێنەرەوەی هەبێت. لەگەڵ ئەوەی قەیرانەکانی ئابوری و ئاسایش کاری کردۆتە سەر ملیۆنان خەڵك، بەرنامەکانی گوزەران دەتوانێت یارمەتیدەر بێت لە دابینکردنی هەلی خستنەسەرکاری بەردەوام و هەمەچەشن بۆ برەودان بە گەشەکردنی ئابوری. بەرنامەکانی کشتوکاڵ بە دیاریکراوی، هەلی (زیادکردنی بەها)یان هەیە بۆ پێشەنگیکردنی ئەم گەشەکردنە. بەڵام، هێشتا ئاستەنگیە هەیکەلیەتەکان وەکو بەربەست ماونەتەوە.

ICRRP ی سەر بە UNDP توانا و هەڵسوڕاوێتی بازاڕی تایبەتمەندی خەمڵاندوە بۆ دانانی نەخشەیەک بۆ زنجیرە بەهاکان و دەستنیشانکردنی ئەو چالاکیانەی دەکرێت دابمەزرێندرێن یان بەشێوەی ناوخۆیی فراوان بکرێن، وە لە کۆتاییدا تەداخولکردنی تایبەتمەندی گوزەران ئەنجام بدرێت بۆ کەرتە دیاریکراوەکان لەلایەن هاوبەشەکان و کەرتی تایبەتی و لایەنە حکومیەکانەوە. شیکاری بازاڕی تایبەتمەند زانیاری بەنرخ دابین دەکات لە ڕووی کەلێنە هەبووەکان و کۆت و بەندەکان و هەلە موحتەمەلەکانەوە، بە لەخۆگرتنی پەیوەستکردن بە دەستپیشخەریە هەبووەکان و هەلە بازرگانیەکانیشەوە. ئەمەش یارمەتیدەر دەبێت بۆ گوژمدانی بازاڕ، یان لەڕێی دامەزراندنی چالاکی نوێ لەنێو زنجیرە بەهاکاندا کە لە ئێستادا پشتیان بە هاوەردەکردن بەستوە، یان لەڕێی پشتیوانیکردن و بەهاوچەرخکردنی چالاکیە هەبووەکانی ئێستا. ئەم لێکۆڵینەوەیە توانرا ئەنجام بدرێت بەهۆی پشتیوانی میهرەبانانەی حکومەتی یابانەوە.

خاڵە بەرچاوەکان

  • داوا لەسەر گوڵی تازە و ڕووەکی جوانکاری و سەوزکردنی ناوچەکانی دەرەوەی شار زیادی کردوە، بەتایبەتی لە هەرێمی کوردستانی عێراقدا
  • بەرهەمە میوەهاتیەکان، وەکو شەربەت و میوەی وشککراوە و میوەی لەقوتونراو و مرەبا بەناوبانگن
  • کەرتی سەوزەواتی تازەی ناوخۆ بچوکە و بەش بەشە، وە بەرهەمەکان بەزۆری هاوەردە دەکرێن
  • بەڕەچاوکردنی هەرسێ بازاڕە تایبەتمەندەکەوە، بەرهەمهێنان لە ئاستێکی بچوکدایە، پشتی بەستوە بە شێوازە باوەکانەوە و دەکرێت هاوچەرخ بکرێن بۆ ئەوەی بە شێوەیەکی گەورە ببێتە هۆی باشترکردنی بەرهەم
  • هەموو کەرتەکان هەلی خستنەسەر کار پێشکەش دەکەن بۆ دانیشتوانە دیاریکراوەکان: ئاوارەکانی ناوخۆ، پەنابەران، ئەندامانی کۆمەڵگای خانەخوێ، لاوان، خانمان

بەرنامەی نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ پەرەپێدان له‌ سه‌رانسه‌ری جیهان

تۆ لێره‌یت بەرنامەی نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ پەرەپێدان عێراق 
بڕۆ بۆ بەرنامەی نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ پەرەپێدان له‌ جیهان

ئ

ئازەربایجان ئوزبێکستان ئوگاندا ئۆکرانیا ئیماراتى عه‌ره‌بى یه‌كگرتوو ئیندونێیسیا ئێران ئێریتریا ئێسیوپیا ئێل سالڤەدۆر ئێکوادۆر ئەرجەنتین ئەردەن ئەرمینیا ئەفغانستان ئەلبانیا ئەنگۆلا

ب

باشوورى ئەفريقيا باشوورى سودان به‌رنامه‌ى هاوكارى بۆ خه‌ڵكى فه‌له‌ستین بهوتان به‌ڕازیل بوروندی بۆتسوانا بۆركينا فاسۆ بۆسنيا وهه‌رسك بۆلیڤیا بیلا ڕوسیا بێلیز بەحرێن بەربێیدۆس بەنگلادێش بەنین

ت

تاجیکستان تایلەند ترينيداد وتوباگۆ ته‌نزانيا توركیا تورکمانستان تونس تيمۆرى ڕۆژئاوا تۆگۆ

ج

جامایکا جۆرجیا جیبوتی جەزائیر

ز

زامبیا زیمبابوێ

س

ساو تومى وبرينسيب سربیا سريى لانكە سوازیلەند سودان سوریا سورینام سيراليۆن سۆماڵ سێنیگال سەمۆوا

ش

شانشینى عەرەبستانى سعودی

ع

عێراق

ف

فلیپین

ق

قوبرس

ك

كوێت كۆستا ريكا كۆسۆڤۆ كۆمارى ئەفريقياى ناوەند كۆمارى دۆمينه‌كان كۆمارى كۆنگۆ كۆمارى كۆنگۆى ديموكرات كۆماريى كۆريا ديموكرات كێيپ ڤێدى

ل

لاو لوبنان ليبيا لیبیریا لێسۆتۆ

م

مالدیڤس مالی مالیزیا مۆریتانیا مۆزەمبیک مۆنتەنەگرۆ میسر مینامار مەدەگەشکەر مەغریب مەلاوی مەنگۆلیا مەوریتیوس و سیچیل مەکسیک مەکەدۆنیا مەڵدۆڤا

ن

نامیبیا نوسینگه‌ى زەریای هێمن نیجێریا نیکەراگوا نێجر نێیپال

ه

هایتی هیند هیندوراس

ي

يێرەگوێى

پ

پاراگوای پاكستان پانما پاپوا نيو گوينا پیرو

چ

چاد چیلی چین

ڕ

ڕواندا ڕوسیای فێدرال

ڤ

ڤيێتنام ڤێنزوێیلا

ک

کازاخستان کامیروون کرواتیا کوبا کۆلومبیا کۆمۆرۆس کیرغیزستان کینیا کەمبۆدیا کەناری عاج

گ

گابۆن گامبیا گانا گواتەمالا گویانا گينيه بيساو گینیاى ئیستوائى گینێی

ی

یەمەن