بنیادنانەوەی کەرتی کارەبای هەرێمی کوردستان

پوختەی پرۆژەکە

electricityشیاندنەوەی کارەبا لە باکوری عێراق © UNDP عێراق/٢٠١٤

لە ئەنجامی شەڕی کەنداوی یەکەم لە ساڵی ١٩٩١  و ناکۆکیە ناوخۆییەکان، سیستەمی پێداویستیە کارەباییەکان لە سێ پارێزگاکەی باکوور بە دەست  زیانی توندەوە دەیناڵاند ( بۆ نمونە  زۆربەی هێڵەکانی گواستنەوە و دابەشکردن  لەکار خران زۆرێک لە وێستگەکان وێرانبوون، و وێستگەی وزەکان  بەهۆی تەقینەوەکانەوە  تێکدران )

 لە ساڵی ١٩٩٤، پارێزگاکانی دهۆك و هەولێر و سلێمانی دابڕان لە  تۆڕی نیشتیمانی ، هەولێر و سلێمانی پشتیان بە وێستگەکانی کارۆئاویی دوکان و دەربەندیخان دەبەست لە پارێزگار سلێمانی بۆ دابینکردنی کارەبا لە کاتێکدا دهۆك هیچ کارەبایەکی نەبوو بۆ نزیکەی ساڵێك.

لە سەرەتاکانی ١٩٩٨،  بەرهەمهێنانی کارەباو سیستمی وێستگەکانی گواستنەوە و دابەشکردن  زۆر لاواز بوون، کەرەبا تا ٥ کاتژمێر دەبڕا و کارێکی ئاسایی بوو.  لە هەندێک ناوچەی دیاریکراودا خزمەتگوزاری کارەبا بڕەکەی لە ٣ بۆ ٥ کاتژمێر دیاریکرابوو ڕۆژانە، زیاتر کەمکرایەوە بۆ یەک کاتژمێر لە ڕۆژێکدا وە لە هەندێک ناوچەدا بەتەواوەتی بڕدرا.

کەرتی کارەبا لە هەرێمی کوردستانی عێراقدا بەشێوەیەکی بەرچاو   باشبووە. لە ٢٠١٣ گەشتە زیاتر لە ٢٠ کاتژمێر لە سەعاتێکدا  وە کەرتی و بەرهێنانی تایبەتی هێنایە ناوەوە.

وەڵامەکانمان

لە ڕێگەی چەند پرۆژەیەکەوە کە  کۆی گشتیان  دەگاتە ٤٥٠ $ ملێۆن دۆلاری ئەمریکی، UNDP  پاڵپشتی بنیادنانەوەی کەرتی کارەبای عێراقی کردووە لە  ناوەراستی نەوەدەکان ، لە ڕێگەی بەرنامەی شیاندنەوەی تۆڕی  کارەباوە کە لە ساڵی ١٩٩٧ دەستی پێکردووە.

لە ساڵی ٢٠٠٨ حکومەتی هەرێم  چووە ناو ڕێکەوتننامەی قەرزێکەوە بە بڕی ١٤٧٤٧ یەن کە دەکاتە(  ١١.٤ $ ملێون دۆلاری ئەمریکی ) لەگەڵ  دەزگا هاوکاری نێودەولەتی یابانی ( JICA ) بۆ دابینکردنی پارە بۆ بنیادنانەوەی کەرتی کارەبا. UNDP پاڵپشتی حکومەتی هەرێمی کردووە لە قۆناغی ئامادەکاری و بەڕێوەبردنی قەرزدا لە ساڵی ٢٠٠٧ەوە. 

لەوکاتەوە، UNDP هاوکاری تەکنیکی  دابینکرددوە بۆ وەزارەتی کارەبا لە کوردستان  بۆ دامەزراندنی وێستگەی گەڕۆک  لە سێ پارێزگاکە و دروستکردنی وێستگەی  گواستنەوەی  هێڵی سوڕی دوانی لە سلێمانی.  

ماوەکە درێژکرایەوە لە  ٢ی تەموزی ٢٠١٥ بۆ( ئازار)ی ( مارس)ی ٢٠١٨. هاوبەشیەکە داوا لەUNDP دەکات کە ڕۆڵێکی کاریگەر لە تازەکردنەوەی ماستەرپلانی دابەشکردنی هەرێمەکەی نێوان ٢٠١٣ بۆ ٢٠٢٣ ببینێت لەگەڵ بەهێزکردنەوەی توانای دامەزراوەیی حکومەتی هەرێم لەڕیگەی دامەزراندنی سەنتەرێکی بازرگانی لە هەولێر.

 هەروەها ئەم رێکەوتنە نوێیە بنیانانی هێڵی گواستنەوەی هەڵەبجە لە خۆی دەگرێت، بەمەبەستی دابینکردنی وزەی کارەبا بۆ پێداویستی زۆری بەکارهێنانی ئاو و پاککردنەوەی ئاوی بەکارهاتوو لە ڕۆژهەڵاتی پارێزگای سلێمانیدا.

تا ئێستا چیمان وەدەستهاتووە؟

وەزارەتی کارەبا  لە کوردستان لەگەڵ UNDP بە سەرکەوتووی ئەم ئامێرانەی خوارەوەیان کڕی ، یان دامەزرێندران یان بەکارهاتن لە کارکردن و چاککردنەوەدا

١. تاقیکردنەوەی ئامێرەکان

٢. وێستگە جوڵاوەکان ، کە پێداویستی کارەبایی جێگیر دابیندەکات بۆ ناوچە گەشەکردووە  نوێیەکان یاخود ناوچە دوورەکان. لە هەوڵێر  چوار وێستگەی جوڵاوی  ١٣٢/١١.٥ کەیڤی ، لە دهۆك یەک وێستگەی جۆڵاوی ١٣٢/١١.٥ کەیڤی و وە سێ وێستگەی جوڵاوی ٣٣/  ١١.٥ کەیڤی  ، لە سلێمانی یەك وێستگەی جۆڵاوی ١٣٢/٣٣ کەیڤی  و یەك وێستگەی جوڵاوی ١٣٢/١١.٥ کەیڤی لەگەڵ سێ وێستگەی جوڵاوی ٣٣/  ١١.٥ کەیڤی.

٣. ئامێری دابەشکردن کە بەشداریدەکات لە کەمکردنەوەی %١ ی لەدەستدانی تەکنیکیەکان  لە( ١٢ بۆ ١١% ) لە تۆڕی دابەشکردندا:  محولات ( گۆڕەرەکان )، کۆشکی گواستنەوەکان،  کابیناتی دابەشکردنی ڤۆڵتاجی نزمی ( ٤٠٠ ڤۆڵت) پچڕێنەری خولگەکان و پچڕانی سویچکان بەهۆی  لۆدەوە.

٤. وێستگەی  ١٣٢/٣٣/١١ کەیڤی لە چوارتا ی سەر بە سلێمانی و  بنیادنانی سوڕی گواستنەوەی١٣٢ کەیڤی  دوانی  لە ساڵی ٢٠١٤ دا کە بەشداریدەکات لە باشکردنی توانای گواستنەوە لە نێوان وێستگەکانی چوارتا و ئەزمەڕدا لەگەڵ دابینکردنی کارەبای جێگیر بۆ نزیکەی ١٠٠،٠٠٠ کەس کە لە چوارتا و ناوچەکانی دەوروبەری نیشتەجێن.

٥. ماستەرپلانی گواستنەوەی دە ساڵەی( ٢٠١٣ -٢٠٢٣)  بۆ سێ پارێزگای کوردستان. 

زانیاری کۆمەککردن



دەزگای هاوبەش

بڕ  بە دۆلاری ئەمریکی

وەزارەتی کارەبای  هەرێمی کوردستان

 ١٣،٠٥٢،٩٧٥

      یابان ( ٢٠١٥)

١،٤٧٣،٤٠٥

                          

بەرنامەی نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ پەرەپێدان له‌ سه‌رانسه‌ری جیهان

تۆ لێره‌یت بەرنامەی نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ پەرەپێدان عێراق 
بڕۆ بۆ بەرنامەی نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ پەرەپێدان له‌ جیهان

ئ

ئازەربایجان ئوزبێکستان ئوگاندا ئۆکرانیا ئیماراتى عه‌ره‌بى یه‌كگرتوو ئیندونێیسیا ئێران ئێریتریا ئێسیوپیا ئێل سالڤەدۆر ئێکوادۆر ئەرجەنتین ئەردەن ئەرمینیا ئەفغانستان ئەلبانیا ئەنگۆلا

ب

باشوورى ئەفريقيا باشوورى سودان به‌رنامه‌ى هاوكارى بۆ خه‌ڵكى فه‌له‌ستین بهوتان به‌ڕازیل بوروندی بۆتسوانا بۆركينا فاسۆ بۆسنيا وهه‌رسك بۆلیڤیا بیلا ڕوسیا بێلیز بەحرێن بەربێیدۆس بەنگلادێش بەنین

ت

تاجیکستان تایلەند ترينيداد وتوباگۆ ته‌نزانيا توركیا تورکمانستان تونس تيمۆرى ڕۆژئاوا تۆگۆ

ج

جامایکا جۆرجیا جیبوتی جەزائیر

ز

زامبیا زیمبابوێ

س

ساو تومى وبرينسيب سربیا سريى لانكە سوازیلەند سودان سوریا سورینام سيراليۆن سۆماڵ سێنیگال سەمۆوا

ش

شانشینى عەرەبستانى سعودی

ع

عێراق

ف

فلیپین

ق

قوبرس

ك

كوێت كۆستا ريكا كۆسۆڤۆ كۆمارى ئەفريقياى ناوەند كۆمارى دۆمينه‌كان كۆمارى كۆنگۆ كۆمارى كۆنگۆى ديموكرات كۆماريى كۆريا ديموكرات كێيپ ڤێدى

ل

لاو لوبنان ليبيا لیبیریا لێسۆتۆ

م

مالدیڤس مالی مالیزیا مۆریتانیا مۆزەمبیک مۆنتەنەگرۆ میسر مینامار مەدەگەشکەر مەغریب مەلاوی مەنگۆلیا مەوریتیوس و سیچیل مەکسیک مەکەدۆنیا مەڵدۆڤا

ن

نامیبیا نوسینگه‌ى زەریای هێمن نیجێریا نیکەراگوا نێجر نێیپال

ه

هایتی هیند هیندوراس

ي

يێرەگوێى

پ

پاراگوای پاكستان پانما پاپوا نيو گوينا پیرو

چ

چاد چیلی چین

ڕ

ڕواندا ڕوسیای فێدرال

ڤ

ڤيێتنام ڤێنزوێیلا

ک

کازاخستان کامیروون کرواتیا کوبا کۆلومبیا کۆمۆرۆس کیرغیزستان کینیا کەمبۆدیا کەناری عاج

گ

گابۆن گامبیا گانا گواتەمالا گویانا گينيه بيساو گینیاى ئیستوائى گینێی

ی

یەمەن