گەڕاندنەوەی زەردەخەنە – چیرۆکی زوهریە

Mine action

زوهریە ئەحمد یونس تەمەنی تەنها ١٥ ساڵان بوو کاتێک کە یەکێک لە قاچەکانی لە دەستدا. زوهریە دەڵێت، " وەرزی بەهار بوو. لەگەڵ دایکم وهاوڕێکانم چووین بۆ دروێنە، لە ناکاو مینێک لە ژێر پێیەکانمدا تەقیەوە."

خاڵە بەرچاوەکان

  • دابینکردنی ٢،٧١٩ دەست و قاچی دەسکرد و ٨،٧٨٠ ئامێری ڕاگیرکردن و ٩،١٢٠ ئامێری یاریدەدەر بۆ جوڵەکردن
  • چاککردنەوەی ٨،٨١٩ دەست و قاچی دەستکرد
  • ٤٢١ کەس سوودمەند بوون لە پرۆژەکانی هێنانەکایەوەی داهات

زوهریە هاوسەرگیری کردووە و دایکی پێنج منداڵە. سیان لە منداڵەکانی لە قوتابخانەن. لە هەمان کاتدا، منداڵەکانی دیکەی لە ماڵەوە دەمێننەوە بۆ یارمەتیدانی باوکە بەتەمەنەکەیان. زوهریە  سەرۆک و تەنها بەخێوکەری خێزانەکەیەتی. 

سەنتەری دایانا بۆ دەست و قاچی دەستکرد (DPLC)  لە ناوچەی سۆران لە هەولێر توانی یارمەتی زوهریە بدات لە ڕێگای دانانی قاچی دەستکرد بۆی و تۆمارکردنی ناوی لە خولێکی ڕاهێنانی پیشەیی شەش مانگی بۆ بەرگدووری، کە لە لایەن حکومەتی یابانەوە پارەی بۆ دابینکرا بوو لە ڕێگای بەرنامەی پەرەپێدانی نەتەوەیەکگرتووەکانەوە.

لە ماوەی ئەم خولی راهێنانەدا، زوهریە نەیتوانی خێزانەکەی بە جێ بهێڵێت و ناچار بوو هەموو ڕۆژێک دوو کاتژمێر ڕێگا ببڕێت تاوەکو بگاتە سەنتەرەکە و ئامادە ی خولەکە بێت.

زوهریە دەڵێت، " مێردەکەم نەیدەتوانی کار بکات و سەرچاوەیەکی داهاتی زۆر کەمی هەبوو. پێویستم بە پیشەیەک هەبوو؛ بوون بە بەرگدوور هەلێکی زۆرباش بوو بۆ دابینکردنی ژیانێکی باشتر بۆ خۆم و منالەکانم."

دوای تەواوکردنی  خولەکەی لە  مانگی ئازاری ٢٠١٠ دا، سەنتەری دایانا بۆ دەست و قاچی دەستکرد (DPLC) یارمەتی زوهریەی دا  بۆ دانانی دوکانێکی بەرگدووری لە ماڵەکەی خۆیدا. لە ڕێگای ئەم دووکانە بچووکەوە، زوهریە لە ئێستادا دەتوانێت بژێوی ژیانی خێزانەکەی دابین بکات.

زوهریە بڕوای وایە ئەو ڕاهێنانەی لەو خولەدا وەریگرت کاریگەریەکی بەرچاوی هەبوو لەسەر ژیانی، دەلێت، "لە  سایەی ئەم کۆمەکیکردنەوە، ژیانم گۆڕاوە  و خراپترینی کێشەکانم چارەسەر بوون لە ئێستادا دووبارە زەردەخەنە گەڕاوەتەوە سەر لێوانمان."

ئەم پرۆژەیە لە لایەن حکومەتی یابانەوە پارەی بۆ دابین کرابوو، هاوشان لەگەڵ بەرنامەی پەرە پێدانی نەتەوە یەکگرتووەکان کە پاڵپشتی تەکنیکی دابین کردبوو بۆ سێ ڕێکخراوی نا حکومی (NGO).

ئەم کۆمەکیە ٢١،٠٩٧ جار خزمەتگوزاری چارەسەری سروشتی بۆ کەسانی کەم ئەندام دابین کرد، لەگەڵ ٢،٧١٩ دەست و قاچی دەسکرد و ٨،٧٨٠ ئامێری ڕاگیرکردن و ٩،١٢٠ ئامێری یاریدەدەر بۆ جوڵەکردن و چاککردنەوەی ٨،٨١٩  دەست و قاچی دەستکرد. چوارسەد و بیست و یەک  کەم ئەندام سوودمەندبوون لە پرۆژەکانی هێنانەکایەی داهات، وە  ٩٠ کەسی دیکەش ڕاهێنانی پیشەییان  وەرگرت لە بوارەکانی: دارتاشی و ئاسنگەری و بەکارهێنانی کۆمپیوتەر و بەرگدووری. لەگەڵ ئەمەشدا، ٢٥ ماڵی قوربانیەکان کاری چاککردنیان بۆ ئەنجامدرا  بۆ مەبەستی ئاسانکردنی جوڵەی ئەو کەسانە تیایاندا.

بۆ دڵنیا بوون لە بەردەوامی کارەکانی ڕێکخراوە نا حکومیەکان(NGO)، بەرنامەی پەرەپێدانی نەتەوە یەکگرتووەکان بە هاوبەشی لەگەڵ ڕێکخراوی تەندروستی جیهانی (WHO)  چالاکیەکانی بنیاتنانی توانا ڕێک دەخەن بۆ مەبەستی باشتر بەڕێوەبردن و باشتر بەکارهێنان و زیادکردنی ئەو سەرچاوانەی لەبەردەستدان.

*(لە ٢٠٠٧ – ئازار ٢٠١٢)

بەرنامەی نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ پەرەپێدان له‌ سه‌رانسه‌ری جیهان

تۆ لێره‌یت بەرنامەی نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ پەرەپێدان عێراق 
بڕۆ بۆ بەرنامەی نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ پەرەپێدان له‌ جیهان

ئ

ئازەربایجان ئوزبێکستان ئوگاندا ئۆکرانیا ئیماراتى عه‌ره‌بى یه‌كگرتوو ئیندونێیسیا ئێران ئێریتریا ئێسیوپیا ئێل سالڤەدۆر ئێکوادۆر ئەرجەنتین ئەردەن ئەرمینیا ئەفغانستان ئەلبانیا ئەنگۆلا

ب

باشوورى ئەفريقيا باشوورى سودان به‌رنامه‌ى هاوكارى بۆ خه‌ڵكى فه‌له‌ستین بهوتان به‌ڕازیل بوروندی بۆتسوانا بۆركينا فاسۆ بۆسنيا وهه‌رسك بۆلیڤیا بیلا ڕوسیا بێلیز بەحرێن بەربێیدۆس بەنگلادێش بەنین

ت

تاجیکستان تایلەند ترينيداد وتوباگۆ ته‌نزانيا توركیا تورکمانستان تونس تيمۆرى ڕۆژئاوا تۆگۆ

ج

جامایکا جۆرجیا جیبوتی جەزائیر

ز

زامبیا زیمبابوێ

س

ساو تومى وبرينسيب سربیا سريى لانكە سوازیلەند سودان سوریا سورینام سيراليۆن سۆماڵ سێنیگال سەمۆوا

ش

شانشینى عەرەبستانى سعودی

ع

عێراق

ف

فلیپین

ق

قوبرس

ك

كوێت كۆستا ريكا كۆسۆڤۆ كۆمارى ئەفريقياى ناوەند كۆمارى دۆمينه‌كان كۆمارى كۆنگۆ كۆمارى كۆنگۆى ديموكرات كۆماريى كۆريا ديموكرات كێيپ ڤێدى

ل

لاو لوبنان ليبيا لیبیریا لێسۆتۆ

م

مالدیڤس مالی مالیزیا مۆریتانیا مۆزەمبیک مۆنتەنەگرۆ میسر مینامار مەدەگەشکەر مەغریب مەلاوی مەنگۆلیا مەوریتیوس و سیچیل مەکسیک مەکەدۆنیا مەڵدۆڤا

ن

نامیبیا نوسینگه‌ى زەریای هێمن نیجێریا نیکەراگوا نێجر نێیپال

ه

هایتی هیند هیندوراس

ي

يێرەگوێى

پ

پاراگوای پاكستان پانما پاپوا نيو گوينا پیرو

چ

چاد چیلی چین

ڕ

ڕواندا ڕوسیای فێدرال

ڤ

ڤيێتنام ڤێنزوێیلا

ک

کازاخستان کامیروون کرواتیا کوبا کۆلومبیا کۆمۆرۆس کیرغیزستان کینیا کەمبۆدیا کەناری عاج

گ

گابۆن گامبیا گانا گواتەمالا گویانا گينيه بيساو گینیاى ئیستوائى گینێی

ی

یەمەن