بەگەڕخستنی ستراتیژیەتی ژینگە بۆ عێراق

Tue Jun 25 00:00:00 EDT 2013

عێراق نیعمەتی زۆری بەسەردا ڕژاوە بەهۆی بوونی سەرچاوەی سروشتیی زۆرەوە، وەکو نەوت و گاز و خاکی کشتوکاڵی. سەرباری ئەمانە، ڕێکاریی کتوپڕ پێویستن بۆ کۆنتڕۆڵکردنی پسیبوون و بەبیابانبوون و وشکەساڵی کە هەڕەشە لەسەر بوونی ئەو سەرچاوانە دەکەن.

داتا بەردەستەکان ئەوە دەخەمڵێنن سەرچاوە ئاویەکانی عێراق زیاتر لە سەدا 20 ی توانستی خۆیان کەمیان کردوە و بەڕێوەبردنی هەڵەی سەرچاوە سروشتیەکان دەبێتە هۆی وشکبوونی کێڵگە و جۆگەلە ئاویەکانی عێراق.

لە بەرواری 17 ی حوزەیرانی 2013 دا، وەزارەتی ژینگەی عێراق ستراتیژیەتی نیشتیمانیی ژینگە و پلانی کار NESAP ی بەگەڕخست لە بەغداددا کە پلانێکی لەخۆ گرتبوو بۆ ئەوەی بە شێوەیەکی چڕوپڕ باسی ئاستەنگیە ژینگەییە هەمە لایەنەکان بکات کە دووچاری عێراق دەبێتەوە. مارتن کۆبلەر، نوێنەری تایبەتی سکرتێری گشتیی نەتەوەیەکگرتوەکان SRSG لە بری نەتەوەیەکگرتوەکان وتی :"ئەمە هەنگاوێکی گرنگە وەکو یەکەمین ستراتیژیەتی نیشتیمانیی لەسەر ژینگە و نەخشەی پەرەپێدانی بەردەوام لە عێراقدا."

ئەم ستراتیژیەتە کە لە ڕۆژی جیهانیی بەرەنگاربوونەوەی بە بیابانبووندا بەگەڕخرا ئامانج لێی بریتیە لە بەرەنگاربوونەوەی ئەو فشارە زیادبوەی کەوتۆتە سەر سەرچاوە سروشتیەکانی وڵات. بەکاربردنی بێ کۆنتڕۆڵی خزمەتگوزاریە گشتیەکان بەتایبەتی ئاو و وزە و نەبوونی جێگرەوەی بژاردەکانی بژێوی دەبێتە هۆی بەردەوامبوونی هەڕەشەیەکی توند لەسەر ژینگە.

ئەم ستراتیژیەتە ئەو وەبەرهێنانە دەکاتە ئەولەویەت کە جەخت لەسەر بنیادنانی ژێرخان و دامەزراوەکان دەکاتەوە تا پاڵپشتیی بەردەوامبوونی ژینگە بکەن. ئەمەش پێویستی بە لەخۆگرتنی گەشەکردنێکی ماوە درێژ هەیە تا هەڵبسەنگێندرێت پێکەوە لەگەڵ ئاڵۆزیە ژینگەیی و کۆمەڵایەتیەکاندا. 

بەرنامەی نەتەوەیەکگرتوەکان بۆ ژینگە UNEP و UNDP هاوکاریی یەکتریان کرد لەگەڵ وەزارەتی ژینگەدا لە پەرەپێدانی ئەم ئامڕازە گرنگەدا بۆ ڕێنماییکردنی کاری وەزارەت لە 11 ناوچەدا.

UNDP و UNEP بەردەوام دەبن لە پاڵپشتیکردنی بەهێزکردنی توانستی وەزارەتی ژینگەدا تا بتوانێت بە شێوەیەکی کارا NESAP جێبەجێ بکات لەڕێی پڕۆژەیەکەوە بە ناونیشانی "پەرەپێدانی ڕێکخراوەیی".

بەرنامەی نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ پەرەپێدان له‌ سه‌رانسه‌ری جیهان

تۆ لێره‌یت بەرنامەی نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ پەرەپێدان عێراق 
بڕۆ بۆ بەرنامەی نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ پەرەپێدان له‌ جیهان

ئ

ئازەربایجان ئوزبێکستان ئوگاندا ئۆکرانیا ئیماراتى عه‌ره‌بى یه‌كگرتوو ئیندونێیسیا ئێران ئێریتریا ئێسیوپیا ئێل سالڤەدۆر ئێکوادۆر ئەرجەنتین ئەردەن ئەرمینیا ئەفغانستان ئەلبانیا ئەنگۆلا

ب

باشوورى ئەفريقيا باشوورى سودان به‌رنامه‌ى هاوكارى بۆ خه‌ڵكى فه‌له‌ستین بهوتان به‌ڕازیل بوروندی بۆتسوانا بۆركينا فاسۆ بۆسنيا وهه‌رسك بۆلیڤیا بیلا ڕوسیا بێلیز بەحرێن بەربێیدۆس بەنگلادێش بەنین

ت

تاجیکستان تایلەند ترينيداد وتوباگۆ ته‌نزانيا توركیا تورکمانستان تونس تيمۆرى ڕۆژئاوا تۆگۆ

ج

جامایکا جۆرجیا جیبوتی جەزائیر

ز

زامبیا زیمبابوێ

س

ساو تومى وبرينسيب سربیا سريى لانكە سوازیلەند سودان سوریا سورینام سيراليۆن سۆماڵ سێنیگال سەمۆوا

ش

شانشینى عەرەبستانى سعودی

ع

عێراق

ف

فلیپین

ق

قوبرس

ك

كوێت كۆستا ريكا كۆسۆڤۆ كۆمارى ئەفريقياى ناوەند كۆمارى دۆمينه‌كان كۆمارى كۆنگۆ كۆمارى كۆنگۆى ديموكرات كۆماريى كۆريا ديموكرات كێيپ ڤێدى

ل

لاو لوبنان ليبيا لیبیریا لێسۆتۆ

م

مالدیڤس مالی مالیزیا مۆریتانیا مۆزەمبیک مۆنتەنەگرۆ میسر مینامار مەدەگەشکەر مەغریب مەلاوی مەنگۆلیا مەوریتیوس و سیچیل مەکسیک مەکەدۆنیا مەڵدۆڤا

ن

نامیبیا نوسینگه‌ى زەریای هێمن نیجێریا نیکەراگوا نێجر نێیپال

ه

هایتی هیند هیندوراس

ي

يێرەگوێى

پ

پاراگوای پاكستان پانما پاپوا نيو گوينا پیرو

چ

چاد چیلی چین

ڕ

ڕواندا ڕوسیای فێدرال

ڤ

ڤيێتنام ڤێنزوێیلا

ک

کازاخستان کامیروون کرواتیا کوبا کۆلومبیا کۆمۆرۆس کیرغیزستان کینیا کەمبۆدیا کەناری عاج

گ

گابۆن گامبیا گانا گواتەمالا گویانا گينيه بيساو گینیاى ئیستوائى گینێی

ی

یەمەن