بە لامەرکەزیکردنی دەسەڵات لە عێراقدا

Wed Jul 10 00:00:00 EDT 2013

فۆتۆ: محمد الربیعي/ UNDPعێراق ٢٠١٣

عێراق ماوەی چەندین ساڵە هەوڵ دەدات بۆ باشترکردنی گەیاندنی خزمەتگوارییە ناوخۆییەکان. یەکێک لە ڕێگاکانی بەدەستهێنانی ئەمە بریتییە لە توانان بەخشین بە حکومەتە ناوخۆییەکان بۆ ئەوەی خۆیان کاری یاتر ئەنجام بدەن لەڕێی پڕۆسەیەکەوە کە بە لامەرکەزیکردن ناسراوە. لە هەنگاوێکدا بۆ بەلامەرکەزیکردنی فەرمانڕەوایی لە عێراق، ئەنجومەنی نوێنەران یاسایەکی چاککراوی دەسەڵاتە پارێزگاییەکانی پەسەند کرد کە بەشێوەیەکی بەرچاو ئەرکی حکومەتە ناوخۆییەکان دەگۆڕێت. لەخۆگرتنی یاساکە، هەنگاوێکی بەرچاو نیشان دەدات بە ئاڕاستەی سیستەمێکی فیدڕاڵیی لامەرکەزی.

یاساکە دەسەڵاتی ئەنجومەنی پارێزگاکان و پارێزگارەکان زیاتر دەکات، ئەمەش بەو واتایەی کە حکومەتە ناوخۆییەکان بەشێوەیەکی سەربەخۆ لە بەغداد پەیوەندییەکانیان بەڕێوەدەبەن. ئەمەش دیاریکردنی لێپرسراوە پێشکەوتووەکان و چاودێریکردنی ئەدای کارمەندان و سەربەخۆبوون لە لێپرسینەوەیاندا دەگرێتەوە.

لەماوەی دوو ساڵی داهاتوودا، هەندێک دەسەڵاتی دیاریکراو وردە وردە لە حەوت وەزارەتی سەرەکیی عێراقییەوە دەگوێزرێنەوە بۆ ئاستی پارێزگاکان، کە ژمارەیەکیان دەسەڵاتی ئاسایشن کە دەدرێنە دەست پاێزگارەکان. وا پێشبینی دەکرێت کە ئەم یاسایە توانا ببەخشێتە دەسەڵاتە ناوخۆییەکان بۆ لەئەستۆگرتنی بەرپرسیارێتیی کارگێڕیی گەورەتر و باشتر دەستەبەرکردنی خزمەتگوزارییە گشتییەکان بۆ پێکهاتەکانیان.

کۆمەڵێک هەوڵی یەک لەدوای یەک و فرەجۆر ڕێگەیان دا ئەم یاسایە جێبەجێبکرێت. سەرۆکی لیژنەی پەڕلەمانی، دکتۆر محمد کیانی گوتی کە یاساکە: "دەرەنجامی هەوڵ و ئەزموونەکانی کەسە تایبەتمەند و ئەکادیمییە عێراقی و بیانییەکان بووە." کە ئەمەش پشتیوانیی تەکنیکیی UNDP و لیژنەی ئابووری و کۆمەڵایەتی بۆ ڕۆژئاوای ئاسیا UNESCWA ی سەر بە UNی لە خۆگرتبوو.

ڕەشنووسی کۆتایی یاساکە  دوای ئەرکێکی کرداریی بۆ وڵاتی کەنەدا بۆ ئەندامانی پەڕلەمان لە لیژنەی دەسەڵاتی پارێزگاکانەوە و سەردانێکی شارەزایانی کەنەدی لەبواری دەستووردا بۆ بەغداد ئەنجامدرا. هەردوو سەردانەکە لەلایەن UNDP و UNESCWA ەوە ڕێکخران. مۆدڵی کەنەدا بە باشترین پیادەکاری دادەنرێت و وە نمونەیەک بەکارهاتووە بۆ هاندانی بەلامەرکەزیکردن و پێناسەکردنەوەی پەیوەندیی نێوان حکومەتە فیدڕاڵی و ناوخۆییەکان. ئەم چالاکییانە بەشێکن لە هاوبەشیی دەستپێشخەری بۆ پشتیوانیکردنی لیژنەی پەڕلەمانی بۆ پێداچوونەوە و کۆتاییهێنان بە پێداچوونەوەی یاسای دەسەڵاتە پارێزگاییەکان (یاسای ٢١).

بەرنامەی نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ پەرەپێدان له‌ سه‌رانسه‌ری جیهان

تۆ لێره‌یت بەرنامەی نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ پەرەپێدان عێراق 
بڕۆ بۆ بەرنامەی نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ پەرەپێدان له‌ جیهان

ئ

ئازەربایجان ئوزبێکستان ئوگاندا ئۆکرانیا ئیماراتى عه‌ره‌بى یه‌كگرتوو ئیندونێیسیا ئێران ئێریتریا ئێسیوپیا ئێل سالڤەدۆر ئێکوادۆر ئەرجەنتین ئەردەن ئەرمینیا ئەفغانستان ئەلبانیا ئەنگۆلا

ب

باشوورى ئەفريقيا باشوورى سودان به‌رنامه‌ى هاوكارى بۆ خه‌ڵكى فه‌له‌ستین بهوتان به‌ڕازیل بوروندی بۆتسوانا بۆركينا فاسۆ بۆسنيا وهه‌رسك بۆلیڤیا بیلا ڕوسیا بێلیز بەحرێن بەربێیدۆس بەنگلادێش بەنین

ت

تاجیکستان تایلەند ترينيداد وتوباگۆ ته‌نزانيا توركیا تورکمانستان تونس تيمۆرى ڕۆژئاوا تۆگۆ

ج

جامایکا جۆرجیا جیبوتی جەزائیر

ز

زامبیا زیمبابوێ

س

ساو تومى وبرينسيب سربیا سريى لانكە سوازیلەند سودان سوریا سورینام سيراليۆن سۆماڵ سێنیگال سەمۆوا

ش

شانشینى عەرەبستانى سعودی

ع

عێراق

ف

فلیپین

ق

قوبرس

ك

كوێت كۆستا ريكا كۆسۆڤۆ كۆمارى ئەفريقياى ناوەند كۆمارى دۆمينه‌كان كۆمارى كۆنگۆ كۆمارى كۆنگۆى ديموكرات كۆماريى كۆريا ديموكرات كێيپ ڤێدى

ل

لاو لوبنان ليبيا لیبیریا لێسۆتۆ

م

مالدیڤس مالی مالیزیا مۆریتانیا مۆزەمبیک مۆنتەنەگرۆ میسر مینامار مەدەگەشکەر مەغریب مەلاوی مەنگۆلیا مەوریتیوس و سیچیل مەکسیک مەکەدۆنیا مەڵدۆڤا

ن

نامیبیا نوسینگه‌ى زەریای هێمن نیجێریا نیکەراگوا نێجر نێیپال

ه

هایتی هیند هیندوراس

ي

يێرەگوێى

پ

پاراگوای پاكستان پانما پاپوا نيو گوينا پیرو

چ

چاد چیلی چین

ڕ

ڕواندا ڕوسیای فێدرال

ڤ

ڤيێتنام ڤێنزوێیلا

ک

کازاخستان کامیروون کرواتیا کوبا کۆلومبیا کۆمۆرۆس کیرغیزستان کینیا کەمبۆدیا کەناری عاج

گ

گابۆن گامبیا گانا گواتەمالا گویانا گينيه بيساو گینیاى ئیستوائى گینێی

ی

یەمەن