هاوکارانی مرۆیی ترسیان هەیە بۆ چارەنووسی ٧٥٠،٠٠٠ هاووڵاتی لە ڕۆژئاوای موسڵ

Tue Jan 24 00:00:00 EST 2017

٨٥% ئاوارەکانی موسڵ لە ١٣ کەمپی ئاوارە و ناوچەی فریاکەوتن دەمێننەوە کە لەلایەن حکومەت وهاوبەشەکان دروستکراون. وێنە: ئایڤۆر بریکێت / UNHCR / ٢٠١٦.

بەغدا: ١٠٠ ڕۆژ دوای دەستپێکی ئۆپەراسیۆنە سەربازیەکان بۆ ئازادکردنەوەی موسڵ، هاوکارانی مرۆیی نیگەرانی زۆر دەردەبڕن سەبارەت بەم بارودۆخە سەختەی نزیکەی ٧٥٠،٠٠٠ هاووڵاتی کە لە ئێستادا لە بەشەکانی ڕۆژئاوای شارەکە ژیان دەگوزەرێنن لەو شوێنەی کەوا چاوەڕوان دەکرێت شەڕوپێکدادان لە هەفتەکانی داهاتوودا دەست پێبکات.

لیز گراندێ، ڕێکخەری مرۆیی بۆ عێراق گوتی." ئێمە هەستمان بە ئارامی کرد کەوا خەڵکێکی زۆر لە بەشەکانی ڕۆژهەلاتی موسڵ توانیویانە لە ماڵەکانیان بمێننەوە. ئێمە هیوادارین هەموو شتێك کرابێت بۆ پاراستنی سەدان و هەزاران کەس لەو کەسانەی کە لە سەرانسەری ڕووبارەکەن لە ڕۆژئاوا. ئێمە دەزانین کە ئەوان لەوپەڕی مەترسیدان و ئێمە ترسمان هەیە بۆ ژیانیان،"

لە پلانی لەناکاو کە پێش دەستپێکی هەڵمەتی موسڵ ئامادەکراوە، هاوکارانی مرۆیی هۆشداریاندا لەوەی زۆربەی هەرە زۆری یەك ملیۆن هاووڵاتی لەوانەیە بەهۆی جەنگەکەوە زیانیان پێبگات لە خراپترین سیناریۆیدا. تاکو ئەمڕۆ، ١٨٠،٠٠٠ کەس لە بەشەکانی ڕۆژهەڵاتی شارەکە ڕایانکردووە، زیاتر لە ٥٥٠،٠٠٠ هاووڵاتی لە ماڵەکانی خۆیان ماونەتەوە.

هاوکارانی مرۆیی بەشێوەیەکی خێرا کاریان کردووە بۆ دابینکردنی هاوکاری ڕزگارکردنی ژیان. نزیکەی ٦٠٠،٠٠٠ کەس خۆراکیان وەرگرتووە، ٧٤٥،٠٠٠ کەس سوودیان لە هاوکاری ئاو و خاوێنکردنەوە وەرگرتووە و ٣٧٠،٠٠٠ کەس چاودێری پزیشکیان وەرگرتووە. هەشتا و پێنج لەسەدای ئەو کەسانەی کە لە موسڵەوە ئاوارەبوون لە ١٣ خێوەتگە و شوێنە تەنگەتاویەکان دەمێننەوە کە لەلایەن حکومەت و هاوکارانی مرۆییەوە بنیاتنراون. دە لەو خێوەتگایانە پێش وەختە پڕبوونەتەوە کە چوار لەو خێوەتگایانە درێژکراونەتەوە. حەوت خێوەتگەی تریش لە ژێر بنیاتناندان.

خاتوو گڕاندێ گوتی، "ئەم ڕاپۆرتانەی لە ناوەوەی ڕۆژئاوای موسڵ جێگای دڵتەنگین. هاوکارانی مرۆیی ناتوانن دەستیان بەم ناوچانە بگات بەڵام هەموو بەڵگەکان ئاماژە بە بارودۆخێکی زۆر خراپ دەکەن. نرخەکانی خۆراکی سەرەکی و کۆمەکیەکان بەرزن. ئاو و کارەبا لە گەڕەکەکان بە پچڕ پچڕی هەن و زۆربەی خێزانەکان بەبێ داهات تەنها ڕۆژێ یەك جار نان دەخۆن. ئەوانی تر ناچارکراون کە ئەساسی ناوماڵیان بسووتێنن بۆ خۆگەرمکردنەوە،"

خاتوو گراندێ گوتی " ئێمە نازانین لە ڕۆژئاوای موسڵ چی ڕوودەدات بەڵام ناتوانین ئەگەری بارودۆخەکانی هاوشێوەی گەمارۆدان یان ئاوارەبوونی بە کۆمەڵ بە دوور بگرین. تا ئێستا، نزیکەی نیوەی بریندارەکانی موسڵ بریتین لە هاووڵاتیان. ئێمە دەزانین کە لە زۆربەی حالەتەکان بەهۆی ئەوەوەیە کە هاووڵاتیان بە شێوەیەکی ڕاستەوخۆ کراونەتە ئامانج. هەستێکی ترسێنەرە بیر لەو مەترسیانە بکەیەوە کە ئەو خێزانانە دووچاریان دەبنەوە، " ئەم هاووڵاتیانە لەوانەیە بەهۆی بۆمبە چێندراوەکان و تەقەکردنی ڕاستەوخۆ بکوژرێن و یان لەوانەیە وەکو قەڵغانی مرۆیی بەکاربهێندرێن."

هێزەکانی ئاسايشى عێراقى چەمكێکی مرۆيی ئۆپراسیۆنەکانیان هەڵگرتووە کە تیایدا پاراستنى هاووڵاتیان دەخاتە چەقی پلانی جەنگ. هاوکارانی مرۆیی پێشوازی لەم پەیڕەوە دەکەن و بانگەشەی بەکۆمەڵ نوێدەکەنەوە بۆ هەموو لایەنەکانی ململانێ بۆ پابەندبوون بە ناچاریەکانیان لە ژێر یاسایی مرۆیی نێودەوڵەتی بۆ پاراستنی هاووڵاتیان و دڵنیابوون لەوەی کە هاووڵاتیان دەستیان بە هاوکاری ڕزگارکردنی ژیان دەگات.

"سەرنجی جیهان لەسەر هەڵمەتی سەربازیە لە ناو عێراقدا، بەڵام کاتێك ئەم هەڵمەتە کۆتایی پێ دێت، هێشتا قەیرانێکی مرۆیی لە ئارادایە. نزيكەى سێ مليۆن تەنانەت چوار مليۆن عێراقی بە پشت بەستن بەوەی کە چی لە موسڵ و حەویجە و تلەعفەر ڕوودەدات لەوانەيە لە ماڵەکانی خۆیان ئاوارەببن لە کۆتایی ململانێیەکە. ئەم خێزانانە پێويستە بژاردەیەکی زۆر گرنگ هەڵبژێرن لەبارەی چۆنیەتی دووبارە بنیاتنان و دامەزراندنی ژيانی خۆیان. پێویستە لەسەر ئێمەش لێرە بین بۆ یارمەتیدانیان. ئێمە هیوا و بڕوامان وایە کە کۆمەڵگای نێودەوڵەتی بەجێمان ناهێڵن لە دوای قەیرانی موسڵ. ئەمەش هەڵەیێكە و هەڵەیەکی زۆر گەورە دەبێت ئەگەر ڕوو بدات".

 

واژۆکاران

لیز گراندێ، ڕێکخەری کاروباری مرۆیی بۆ عێراق.

ئارۆن برێنت، نوێنەری ناوچە لە باکوری عێراق،

ڕێکخراوی CARE

ئەلتاف موسانی، نوێنەر و سەرۆکی کار، ڕێکخراوی WHO Iraq

بەنا کالۆتی، بەڕێوەبەری هەرێم-ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست، ڕێکخراوی UNOPS

برونۆ گێدۆ، نوێنەر لە عێراق، ڕێکخراوی UNHCR

دینا زۆربا، نوێنەری ناوچە، ڕێکخراوی UN Women

عیرفان عەلی، سەرۆکی بەرنامەی عێراق، ڕێکخراوی UN-Habitat

فازل ئەلزوبی، نوێنەر لە عێراق، ڕێکخراوی FAO

فرانسێسکۆ مۆتا، بەڕێوەبەری ڕێکخراوی HRO/UNAMI، نوێنەری  UN OHCHR لە عێراق

ئیڤۆ فرێجسێن، سەرۆکی فەرمانگەی عێراق، ڕێکخراوی UNOCHA

لویز هاکسثۆزن، بەڕێوەبەر، ڕێکخراوی UNESCO Iraq

مونیر تابت، بەڕێوەبەری گشتی، ڕێخراوی UNDP Iraq

پیتەر هۆکینز، نوێنەر لە عێراق، ڕێکخراوی UNICEF

راماناسان بالاکریشنان، نوێنەر، ڕێکخراوی UNFPA

سالی هەیدۆک، نوێنەر لە عێراق، ڕێکخراوی WFP

تۆماس لۆسەر ویز، سەرۆکی دەستە بۆ عێراق، ڕێکخراوی IOM

لاوک ئەحمەد، بەڕێوەبەری گشتی، ڕێکخراوی Qandil

ماسیو ناوێری، بەڕێوەبەری گشتی، ڕێکخراوی Samaritan’s Purse

مایک بۆنکی، بەڕێوەبەری گشتی، ڕێکخراوی Welthungerhilfe

ستێف دوتێکۆم، جێگر بەڕێوەبەری گشتی، ڕێکخراوی DRC

پەیوەندی

فیلیپێ کرۆف، فەرمانگەی HC، ڕێکخراوی UNOCHA

م: 9647511352875+

ساندرا بوڵینگ، ڕێکخراوی CARE

م: 4915753605481+

دێلاویت مەسفین، ڕێکخراوی DRC

م: 9647517403801+

کارینا کۆواتیس، ڕێکخراوی FAO

م: 9647508759701+

سەمیر غەتاس، ڕێکخراوی HRO/UNAMI

م: 9647901931281+

ساندرا بلاک، ڕێکخراوی IOM

م: 9647512342550+
جۆش ئید، ڕێکخراوی Qandil

م: 9647511227011+

ئالیسن گارزا، ڕێکخراوی Samaritan’s Purse

م: 9647510703805+

نیداء هیلال، ڕێکخراوی UNDP

م: 9647804473336+
ضیاء سوبحی، ڕێکخراوی UNESCO

م: 964782783739+
موحەمەد موجاهد، ڕێکخراوی UNFPA

م: 9647503427036+

ئالان میران، ڕێکخراوی UN-Habitat

م: 9647503427036+
کارۆلین گلوک، ڕێکخراوی UNHCR

م: 9647809207286+ 
شارۆن بێن نۆگیرا، ڕێکخراوی UNICEF

م: 9647827820238+

شارلۆت لانکاستەر، ڕێکخراوی UNOPS

م: 9647511352970+
بێرنیس ڕومالا، ڕێکخراوی UN Women

م: 9647515830045+
سیمۆنێ پۆت، ڕێکخراوی Welthungerhilfe

م: 492282288132+
پاولین ئاێلۆ، ڕێکخراوی WHO 

م: 9647510101460+
ئینگیر ماری ڤێنیزێ، ڕێکخراوی WFP

م: 9647809150937+